DE LOATEMSCHE KLEPPE - Nieuwtjes & Satire

Zijn jullie er, net als ik, ook ingetuind en stemden jullie af op VT4 waar een vlotte Véronique De Kock de ‘show’ in handen nam?
Show is een groot woord. Denderend vond ik het avondvullende programma niet maar er was een dorpsgenote bij de laatste vijf en ik wou nu toch weten of ze het podium haalde.

Haar buurman, vrienden, ja tot de Latemse burgervader toe, hadden mij overtuigd een beetje campagne te voeren en hoewel ik deze aantrekkelijke jonge vrouw niet kende, stuurde ik gul mailtjes rond en plaatste haar op mijn FB-profiel. Uiteraard had ik wel eerst, naast de ‘vakbladen’, ook de roddelpers doorgenomen en daar raakte ik overtuigd dat ‘ons Sara’ het ver kon brengen.

Nochtans wou het toeval dat ik net ‘Misleid’ van mijn maatje Pieter Aspe aan het lezen was.
In deze thriller rond de kroning van een miss wordt flink achter de schermen gescharreld en komt de ‘onderbouw’ van missverkiezingen nogal wankel te staan. Dus, scepsis was troef.

Nu wil ik alle inrichters niet over dezelfde kam scheren. Ik blijf mij vragen stellen over de objectiviteit van een jury en blijf het sms-systeem een ‘ontluisterende’ parameter vinden.
Poenschepperij en omkoperij laat ik links. Ik ben niet thuis in dat wereldje en blijf dan ook bij mijn leest. 

Wat mij het meest ergert is echter de gebrekkige talenkennis van de meeste kandidates.
Je moet verdorie een land vertegenwoordigen en als miss heb je problemen om je in de eigen landstalen fatsoenlijk uit te drukken. Nu, ons Sara deed dat goed. Je merkte wel dat ze een beetje gestresseerd was, maar je zou dat voor minder.

Op gebied van présence, vlotheid en taalvaardigheid verdiende ze een podiumplaats. Als ik chauvinistisch uit de hoek wil komen, mocht ze van mij (en de ganse huiskamer) zelfs het kroontje krijgen.

Vreemde talen lijkt in ons Belgenland toch wel een probleem in de nieuws- en mediawereld.
Ik kan me mateloos ergeren als ik onze Vlaamse journalisten of presentatoren verslag zie en hoor brengen en dan nog het meest wat hun kennis van de Franse taal betreft. 
Sportcommentatoren krijgen makkelijker het Spaans en Italiaans onder de knie dan ons tweede ‘moedertaal’.

Nu weet ik wel dat bij het ‘missgebeuren’ op wereldvlak Engels wel de meest gebruikelijke voertaal zal zijn, maar toch. Als goede Belg zouden missen, politici, presentatoren en journalisten toch de fierheid in zich moeten hebben om minstens het Nederlands, het Frans en een ‘flardje’ Duits te beheersen.

Nu, Sara haalde het niet. Ik was niet ontgoocheld maar verbolgen. Ik had een 'Calimero gevoel'.

Nu, de West-Vlaamse ‘rechtenstudente’ Justine De Jonckheere, met haar 18 lentes de jongste finaliste, werd uiteindelijk de nieuwe Miss België.

Ze is een miss zoals de boekjes ze voorschrijven: ze oogt mooi, kan het sappig uitleggen (met de typische, streekgebonden tongval) en ze trekt haar streng in het Frans.

“Ik heb de perfecte mix van eigenschappen om de perfecte ambassadrice van mijn land te zijn”, stelde ze later. “Ik ben sociaal, spontaan en ik heb het hart op de juiste plaats. En ik kan mij in beide landstalen uitdrukken”... Als je maar in jezelf gelooft, hé!

Kom, Sara, niet getreurd. Voor ons was je top. Relativeren is de kunst en je hebt je kansen met verve verdedigd! Wij zijn fier op jou!

Photo Sara Vermassen by courtesy of Sara

Dialectwoorden zoeken uit je eigen dorp is niet alles. De autochtonen die het ons nog spontaan konden vertellen zijn er niet meer en ons (dat van de huidige 50-plussers) vocabularium is door het Gents en West-Vlaams totaal verbasterd. 

Hier komt de C, D en E! 

Er is echter nog veel werk aan de winkel en dus is een beetje hulp altijd welkom.

C

Carnasjeere: boekentas

Carreauhende: geruite hemd

Cens: geld

Cervela: soort worst

Chambran: deuromlijsting

Chapelure: paneermeel

Chassen: wc doorspoelen

Chicaneren: vitten, discussiëren

Clignoteur: richtingaanwijzer (zie ook: pinker)

Coede: aansluitstuk in leiding

Cresson: waterkers

Crosjeteren: haken, haakwerk maken

Culoo: lef; ‘den dienen ee nogal un beetse culoo!’

D

Dada: hobby, passie; ‘goan dansen es zijnen dada’

Dantiest: tandarts

Dakdekker: dakwerker

Deebarra: rommelkamer, achterkeukentje

Dekker: iemand die graag neukt

Desselen: dorsen

Dèssinge: rammeling

devuren (zijn … doen): zijn best doen

Deidei: dag, tot kijk

Diere: de toatten zijn diere van de joare... duur, kostelijk

Dijssendag: dinsdag

Dominofiesse: een verdeelstekker voor elektrische aansluitingen

Drets: vuile, vieze bedoening

Dreupel: borrel

Drilkonte: iemand die graag op stap gat 

Dulte: hooizolder

Dust: dorst

Dui: duw, dauw

Duuf: doof, hardhorig

Duum: damp, stoom

Duvelkeskirmesse: regenen terwijl de zon straalt

Dzjuun(s):  ajuin(en), ook andjuun(s) 

E

Eesjappement: uitlaat (van auto)

Eigrond: bosgrond, gecomposteerde bladgrond (ook 'heigrond')

Ekstijl: een koppigaard, iemand die bij zijn mening blijft al heeft hij ongelijk (ook hekstijl)

Enkelgeld: wisselgeld (ook: kluitegeld)

Entrepreneur: aannemer (van bouwerken)

Louter om mijn 'sneeuwarrest' wat te verlichten, heb ik er mij aan gewaagd de plaatselijke 'Welzijn GAZET' eens te doorbladeren. Gelukkig 'es papier verduldig' want veel nieuws staat er niet in.
Ik heb de indruk dat de plaat van 'Uncle Bob & Friends' nog in vinyl geperst is of als het toch al een CD is, moet er toch een mankement in het 'leezertje' zitten want de opname blijft af en toe wat hangen.

Enkele jaren terug zou ik boos gereageerd hebben maar vandaag kan ik dat al een beetje relativeren.

Nu wil men ons wijsmaken dat het huidig bestuur schuld heeft aan de wateroverlast en de zompige bouwgronden in het onvolprezen 'Nieuw Latem': mijn eigen habitat Hoog Latem.

Het geheugen is bij Welzijn ook dat niet meer! Wie heeft in de fleurige hippietijd de aanzet gegeven om overstromingsgebied en waterzieke grond om te toveren tot bouwgrond? Juist!
Zij die vandaag met de vinger wijzen naar het huidig bestuur hadden toen geen 'watertoets' nodig om 'slechte' bouwpercelen te gelde te laten maken!

Ook zij klagen, vandaag, het uitblijven van Ruimtelijke Uitvoeringsplannen aan terwijl zij 'regeerden' in ruimtelijke wanorde.

Ook zij gaven de aanzet tot verstedelijking en het 'uitdoven' van de 'kabardoeskes' langs de Kortrijkse Steenweg. Herinner u de komst van de eerste 'blokkendozen'... en zie wat er met de grondprijzen gebeurde. Lees er maar het jongste jaarboek van de 'Heemkring Scheldeveld' op na!

Ook het aankoopbeleid van vroeger komt uitvoerig aan bod. Welzijn was de bewaarder van hét erfgoed. Er werd toen inderdaad onroerend erfgoed gekocht met gemeentegelden. Wel is het jammer dat er na verwerving weinig aandacht besteed is aan het onderhoud. Alles werd toen gedaan 'in eigen regie', maar duurzaamheid moest wijken voor 'oplapperij'. Vandaar staan wij, Latem- en Deurlenaars, nu met verkrotte, uitgeleefde bouwvallen.

Ik lees eveneens dat de vrienden onze inwoners willen overtuigen dat de huidige bibliotheek in aanmerking komt voor renovatie en niet thuishoort op de site aan de Hoge Heirweg waar de POB prachtig zou geïntegreerd worden in een multifunctioneel cultuurcentrum met deftige parkeerruimte. Dat cultuurcentrum en het WZC noemt Welzijn megalomaan en te grootschalig voor hun respectieve locaties én daarenboven verkwisting van belastingsgelden.
Er is heisa over de afbraak van de bruine en witte huisjes aan de Priesterage. Man, moest de bevolking weten uit welke materialen ze 30 jaar terug werden opgetrokken en in welke staat ze na amper 1 jaar al waren, het dorp is té klein! Eerlijkheid duurt het langst... enz... 

Jawadde! Wat moet dan nog gezegd over nonkel Bob zijn 'oversized' gemeentehuis dat architectonisch mooi oogt maar helemaal niet past in een oude dorpskern en bovendien bouwtechnisch een dikke nul scoort.

Ik zou zo kunnen doorgaan maar dat zal voor de volgende keer zijn. Nu de dooi ingetreden is, wil mijn meute honden wat beloop hebben en als een goede hoeder moet ik mijn beestjes ook een pleziertje gunnen.

Geen nood, we keren er nog op terug. Er zijn nog heel wat zaken waar ik nog een boompje wil over opzetten...

Waarom heeft Welzijn indertijd deze parel van een landmerk niet 'durven' aankopen?

We kregen toch reactie!

Hierbij enkele toegevoegde woorden met B als beginletter. Kent u er nog? Laat je gaan!

Betiektakt: bezeten door, zot van

Biberon: zuigfles, papfles

Bloaze: stoefer, blaaskaak, snoever

Boarvoets: op blote voeten, blootvoets

Boogerd of Buumgoard: boomgaard

In 2010 waren we gestart met de letter A van ons dialectwoordenboek. We hadden gehoopt enkele tips, woorden of uitdrukkingen rijker te worden via reacties, maar ... nope!
Misschien is er meer 'inspiroasse' veur B:

B

Bâche: afdekzijl

B(e)loende:   soort salami op basis van paardenvlees ...

Badder: soort houten balk

Bakhuis: gezicht, mond (ook: bakkes) - ook klein ovenhuisje gedeeld voor de 'bakte' van gezinnen...

Baladeuse: looplamp

Balgvulder: veelvraat

Bálop: exact, vlakop (ee est er bàlop)

Bariele: slagboom

Baskuul: weegschaal

Bassen: blaffen, ook zwaar hoesten

Baulde: slagboom, afsluiting, hek

Bavette: slabbetje (ook: zieverlapke)

Bedeerven: overdreven verwennen, kwaliteit verliezen, rotten (voeding), vergallen

Begankenisse: drukte (van volk), rumoer

Beite: ooi (schaap) 

Beize: schommel

Beeze: bes, kus

Biekelen: vijf  loodjes opwerpen en ze opvangen met de hand (volksspel)

Bielde: hoofd, houten dwarsligger bij treinsporen 

Bierscheelke:  kroonkurk

Biestses (de):   jicht,  - zien: waanvoorstelling bij overmatig drankgebruik

Biezebeize: schommel

Bijlap: bijnaam

Binnen un beetse: straks, later

Beerloet: beerschepper, beerlepel om beerputten leeg te scheppen

Beetel: beitel

Beetterauven: bieten

Blafte: iets zeer groot, hevige klap  (ook muilpeere)

Blageur: opschepper, praatjesmaker, snoever

Bleine: blaar (op handen of voeten).

Blinderke spelen: verstoppertje spelen

Blitten: wenen, (ook bleiten)

Bloare: slecht opgevoed jong meisje

Bloaskes: iemand … wijsmakken: iemand iets op de mouw spelden, liegen

Bloaze: blaaskaak, dikkerd

Bloedtriepen: bloedworsten

Blokjoaren: overgangsjaren

Blomkuule: bloemkool, ook een gezonde vrouw

Bluts: deuk

Boate: brievenbus, versnellingsbak 

Bolleketten: grote knikkers

Boetse: boterham

Bom: bodem; den bom van un kasrolle

Bontepiroo: wondzalf, verbastering van baume du Pérou

Boarvoets: op blote voeten

Boste: barst

Bottiene: rijglaars, hoge schoen

Boven ola: een extraatje

Brauker: schoffel

Broave: braaf

Brie’en: boterhammen smeren of beleggen

Briekee: aansteker

Broebelen: wartaal spreken, onduidelijk spreken

Broekàf: kaartspel

Bronseleere: knoeier

Buile: bluts

Bussel: samengebonden stro

Bustel: borstel

Photo courtesy bibliotheek Brugge